Zorgboerderij de Hondspol: burgers als beleggers

Voor mijn onderzoek spreek ik met boeren die alternatieve financieringsvormen in de praktijk hebben gebracht. Ik bundel al deze ontmoetingen in een portretserie die als basis zal dienen voor ‘best practice guidelines’ voor alternatieve financiering in de landbouw. Zo kunnen ook andere boeren en investeerders leren van deze ervaringen. Boerderij de Hondspol laat zien wat de kracht van de crowd is.

Met een joviale zwaai opent Marcel Schoenmakers de deur: kom binnen! Hij kijkt me met twinkelende ogen aan. Gekleed in huissokken en een hemd met een kleurrijke bloemenprint zou je Marcel niet als boer herkennen, alhoewel deze man al lang in het vak zit. Zijn huis staat vol mooie kunst en mij wordt een ware cappuccino aangeboden, zoals ik ‘m ken uit de grote stad. Overal op zorgboerderij de Hondspol zijn mensen bezig met schilderen, kaas maken en de schapen bekappen. Toch doet de grote hoeve stil en vredig aan.

Marcel Schoenmakers op de Hondspol

Na ons kopje koffie begint Marcel te vertellen over hoe hij deze boerderij heeft kunnen kopen. Het is een combinatie van samenwerkingen en financieringsvormen. Burgers die optraden als beleggers, tijdens een crowdfunding actie en via Stichting Grondbeheer, gaven de doorslag tot succes. Ook speelde een samenwerking met de Triodos Bank een belangrijke rol.

In totaal was de financieringsbehoefte ruim twee miljoen euro. Waar had je al dat geld voor nodig?
Marcel: “Ik werkte al 24 jaar voor de Hondspol. Ik stuurde meerdere zorgboerderijen aan – waar mensen met een beperking aan het werk kunnen – voor een grote zorginstelling: Lievegoed. Het ging financieel heel slecht met Lievegoed, de boerderij zou verkocht worden en ik werd ontslagen. Toen besloot ik: “ik wil een poging wagen om deze zorgboerderij te kopen. Ik weet niet hoe. Maar dan kan ik in ieder geval vrede hebben als het niet lukt en als alles wordt verkocht.”

Aan de keukentafel bij Marcel thuis

Beleggende burgers als troef
Dit bleek een goed voornemen te zijn: het is Marcel gelukt de Hondspol te kopen. Ik ben vooral geïnteresseerd in de financiering vanuit Stichting Grondbeheer. Naast grote private instanties zoals Fagoed en A.S.R., treedt Stichting Grondbeheer als één van de grootste maatschappelijke grondbanken op. Er is grondhonger genoeg, dus liggen er kansen voor Stichting Grondbeheer en biodynamische boeren. Marcel legt het complete financieringsplaatje uit.

De koop van de Hondspol door de ogen van Marcel Schoenmakers

Marcel: “We wilden eerst de koeien, kaas en trekkers kopen getaxeerd op €255.000. Dan konden wij een doorstart maken. Daarvoor hebben we een crowdfunding actie gehouden. Er waren drie opties. Mensen konden geld schenken, geld lenen tegen nul procent rente met een aflossingstermijn van tien jaar of deels schenken en deels geld lenen tegen een winkelabonnement met een aflossingstermijn van vijf jaar. We haalden binnen drie weken ruim €300.000 op.”

“Deze crowdfunding bracht ons bij de Triodos Bank,” gaat Marcel verder. “Ik had een rekening geopend bij de Triodos Bank waar mensen geld voor de crowdfunding op konden storten. Het geld van de crowdfunding wordt door de bank als eigen vermogen gezien, en hierdoor konden we in gesprek met hen. We hadden een financiering nodig voor 34 hectaren grond en de gebouwen inclusief het erf.  De Triodos Bank kon ook echt niet meer om ons heen. Een groep van driehonderd mensen staat achter ons en we hadden een gezamenlijk doel voor ogen dat de Hondspol bleef bestaan. Dat heeft een enorme overtuigingskracht naar de bank toe.

Tijdens de onderhandelingen met Triodos Bank had Marcel ook contact opgenomen met Stichting Grondbeheer. “Wij zijn al 34 jaar een Demeter-bedrijf en passen bij de missie van de stichting. Zij had wel de interesse om de grond te kopen,” legt Marcel uit. De samenwerking met Stichting Grondbeheer trekt de Triodos Bank over de streep de grond en gebouwen te financieren. Dit verlaagt het risico voor de bank en garandeert dat de grond altijd biodynamisch zal blijven. De lening wordt verdeeld tussen Marcel en Stichting Grondbeheer. Met het geld van de crowdfunding, een deel eigen geld en de lening van de Triodos Bank kan Marcel de vier hectaren huiskavels en de gebouwen kopen. Stichting Grondbeheer koopt de resterende dertig hectaren landbouwgrond op door middel van de lening. Het gebruik van de grond komt weer bij Marcel terug door de erfpachtovereenkomst die hij met Stichting Grondbeheer heeft afgesloten.

De financieringsvorm van boerderij de Hondspol

Eeuwigdurende obligaties
Stichting Grondbeheer heeft geen inkomen. Ik vraag me af hoe ze de lening van Triodos aflost. Hier komen de eeuwigdurende obligaties in beeld. Severijn Velmans, penningmeester van Stichting Grondbeheer, vertelt mij hoe deze financieringsvorm werkt. Door het kopen van een obligatie, leen je geld uit aan Stichting Grondbeheer. De obligaties zijn eeuwigdurend, wat betekent dat de stichting de obligaties nooit terug hoeft te betalen. De obligatiehouders krijgen wel rente uitgekeerd. Zo trekt de stichting kapitaal aan om stukken landbouwgrond te kopen en te verpachten aan biodynamische boeren. In het geval van de Hondspol worden de eeuwigdurende obligaties gebruikt om de lening bij Triodos Bank af te lossen. Met campagnes voor bepaalde boerderijen probeert de stichting burgers te enthousiasmeren te beleggen in de obligaties.

Stichting Grondbeheer is de campagne Hondspol500 gestart en heeft ondertussen €620.00 opgehaald. Merk je als boer iets van deze campagne om eeuwigdurende obligaties aan te wenden voor jullie boerderij?
Marcel: “Nee. We spreken elkaar één keer per jaar. Om te beleggen in obligaties moeten mensen de boerderij een warm hart toedragen. Het kwam aan op onze lobby en daar hebben wij wel veel promotie voor gedaan, zoals het verspreiden van folders en het hangen van flyers aan onze zuivelproducten over de campagne. Tijdens de aftrap van de campagne heeft Severijn uitleg gegeven over de obligaties.”

Je deelde dat het ook wel een uitputtingsslag is geweest, dit hele proces. Welke samenwerkingen heb je opgezocht of afgeketst in deze tijd?
“We hebben veel samenwerkingen moeten afketsen. Zodra de boerderij te koop stond, wilde iedereen wat van ons. We hebben allerlei mensen gehad die hier wilden komen wonen of directeur worden. En ik mocht dan wel boer zijn. Dan is het wel de kunst om bij jezelf te blijven,” vertelt Marcel. “Daarnaast heb ik een vriend van ons, Henk Bakker, erbij gevraagd. Hij is deskundige in alles rondom financiering, ondernemersplannen, zorg maar ook wet –en regelgeving. Het is heel raar, ik was ruim twintig jaar in loondienst bij Lievegoed, dan wil ik het kopen en kan ik alleen met de advocaten van Lievegoed praten. Dit kostte veel energie en Henk heeft hier veel advies in gegeven.”

Wat zie je zelf als de succesfactoren in dit proces?
Marcel: “Ik denk de crowdfunding doorslaggevend is geweest. Het succes is, denk ik, dat wij heel eerlijk zijn geweest. Ik heb ook met de crowdfunders gedeeld als ik het niet wist. De kracht is ook dat we heel graag wilden dat de Hondspol bleef bestaan.  Doordat we een grote groep mensen achter ons hadden staan, gaf dat een houvast en doorzettingsvermogen. Heel veel mensen waren over de zeik dat nu weer een mooie boerderij moest sluiten vanwege mismanagement van een grote zorginstelling.”

Het staat voorop dat Marcel veel overtuigingskracht en mensenkennis bezit. De overtuigingskracht van burgers die de rol nemen van beleggers vind ik verrassend. In Marcels woorden: “Als je iets heel graag wil en je zet je daarvoor in, dan komt het wel. En zo komen mensen op je pad. We hadden driehonderd mensen achter ons staan. Dat zijn best veel sterke mensen.” Verrassend en hoopgevend. Denk maar aan deze bemoedigende woorden, boeren en andere voedselondernemers, als het even wat minder lijkt te gaan.

Beeld:                  Thomas Karanikas.© all rights reserved
Redactie:            Marieke Creemers (Slow Food Youth Network)
Auteur:                Susan Drion

 

Een gedachte over “Zorgboerderij de Hondspol: burgers als beleggers

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s